Επιπτώσεις της οικονομική κρίση στη ψυχική υγεία

Γ. Μπούρας*, Λ. Λυκουράς
Η ζωή και η προσωπικότητα του σύγχρονου ανθρώπου είναι δομημένες πάνω στην εργασία και την οικονομική του επιφάνεια. Η εργασία σε σημαντικό βαθμό συντελεί στο προσδιορισμό τόσο της ταυτότητας όσο και της εικόνας εαυτού του σύγχρονου ανθρώπου. Έτσι, πέρα από τα πρακτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει όποιος βλέπει το εισόδημά του να περικόπτεται ή να εξανεμίζεται, εξίσου σημαντική είναι και η «συμβολική» του κατάρρευση που αντιμετωπίζει. Η εργασία και η κοινωνική αυτοπεποίθηση που συνδέεται με αυτήν, επηρεάζει τον τρόπο αλληλεπίδρασης με τους άλλους, ακόμα και αν είναι οι φίλοι, οι συγγενείς, ο σύντροφός, το παιδί. Έντονη άλλωστε είναι η αίσθηση των ανέργων για προσωπική ανεπάρκεια και αδυναμία.



Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι η απώλεια της εργασίας αυξάνει τον κίνδυνο ψυχιατρικών διαταραχών και των σωματικών επιπτώσεών τους. Πολλές μελέτες συγκλίνουν στη παραδοχή μίας ισχυρής συνάφειας ανάμεσα στην ανεργία και στην αύξηση της κατάθλιψης, του άγχους, της χρήσης ουσιών και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς.8



Μία ενδελεχής μελέτη της βιβλιογραφίας από τους Paul και Moser σχετικά με τις επιδράσεις της ανεργίας στη ψυχική υγεία έδειξε πως ο μέσος όρος των ατόμων που είχαν ψυχολογικά προβλήματα ήταν υπερδιπλάσιος για τους ανέργους (34%), συγκρινόμενος με τα άτομα που εργάζονταν (16%). Επιπλέον, σημαντικές διαφορές διαπιστώθηκαν μεταξύ των ανέργων και των ατόμων που εργάζονταν σε βασικές παραμέτρους ενδεικτικές της ποιότητας της ψυχικής υγείας του ατόμου, όπως π.χ. το άγχος, η κατάθλιψη, τα ψυχοσωματικά συμπτώματα, την αίσθηση ικανοποίησης από τη ζωή, το αίσθημα αυτοεκτίμησης, κλπ. Η μελέτη, η πρόληψη αλλά και η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ανεργίας και της οικονομικής κρίσης στη ψυχική υγεία απαιτούν τη μελέτη σημαντικών στοιχείων που διαφοροποιούν τις συνέπειες της κρίσης.



Ο στιγματισμός και η ψυχολογική πίεση φαίνεται να είναι μεγαλύτερη για τους άνδρες από ότι για τις γυναίκες, ίσως και λόγω των εναλλακτικών κοινωνικών ρόλων που οι γυναίκες επιτελούν (ανατροφή παιδιών, νοικοκυριό...).9,10



Η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση επίσης παίζει σημαντικό ρόλο, με τα άτομα χαμηλότερου οικονομικού status να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας και μεγαλύτερη δυσκολία διαχείρισής της, κάτι που επηρεάζει και τη ψυχική διάθεση των ατόμων αυτών.11 Επιπλέον, και οι οικονομικοί μετανάστες πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από την οικονομική κρίση με κίνδυνο να εμφανίσουν ζητήματα αναφορικά με την υγεία τους.12 Πρόσφατη ανασκόπηση, επίσης, τεκμηριώνει τη συσχέτιση μεταξύ φτώχειας και ψυχικών διαταραχών. Παράγοντες όπως οι κοινωνικές διακρίσεις, ο κοινωνικός αποκλεισμός, η ανασφάλεια, η ελλιπής εκπαίδευση, η φτώχεια, φαίνεται να συντελούν ενεργά στη μεγιστοποίηση των επιπτώσεων της κρίσης στα κατώτερα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα.13



Η οικογενειακή κατάσταση είναι παράγοντας καθοριστικός για τη στήριξη της ψυχικής υγείας του ατόμου σε καταστάσεις οικονομικής κρίσης. Από μελέτες προκύπτει ότι η ύπαρξη συζύγου ή σταθερού συντρόφου μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο συναισθηματικό στήριγμα, αλλά και χειροπιαστή βοήθεια για την αντιμετώπιση των οικονομικών αναγκών μέσω της οικονομικής συμβολής του.14,15 Επίσης μελέτες δείχνουν ότι και η ηλικία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, με τα άτομα μέσης ηλικίας να υποφέρουν περισσότερο από την ανεργία16, χωρίς ωστόσο να λείπουν και τα ερευνητικά δεδομένα όπου το γεγονός της ανεργίας μετά τις σπουδές οδηγεί σε σημαντική επιδείνωση της ψυχικής υγείας.17



Οι «ευαίσθητοι» εργαζόμενοι ή τα άτομα που νοσούν ήδη από κάποιο ψυχικό νόσημα ανήκουν και αυτοί στις ομάδες του πληθυσμού που πλήττονται σαφώς περισσότερο από την οικονομική κρίση. Η εργασιακή ανασφάλεια, στην περίπτωση τους, καθώς και το στρες που αυτή επιφέρει, λειτουργούν ιδιαιτέρως ψυχοπιεστικά, εντείνοντας τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες του ατόμου. Επιπλέον, μεσούσης της οικονομικής κρίσης και οι εργοδότες γίνονται λιγότερο «ανεκτικοί», εντοπίζουν τους «αδύναμους κρίκους» και τους απολύουν γρηγορότερα. Ένας φαύλος κύκλος δημιουργείται λοιπόν με αυτόν τον τρόπο, όπου η ψυχική ασθένεια οδηγεί στην απώλεια της εργασίας και στη φτώχεια, αλλά όπου και η ανεργία οδηγεί στην εμφάνιση ή στην επιδείνωση της ψυχικής ασθένειας.18,19



Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις των οικονομικών κρίσεων στα παιδιά. Πρώιμες αντίξοες εμπειρίες μπορεί να τροποποιήσουν τη δομική και λειτουργική ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού, συμβάλλοντας στην αρνητική έκβαση της ψυχικής υγείας στο μέλλον. Η κακή κοινωνικοοικονομική κατάσταση των γονέων σχετίζεται επίσης με χαμηλή ικανότητα εστίασης της προσοχής των παιδιών. Η πρώιμη έκθεση της μητέρας σε στρες λόγω κατάθλιψης, άγχους ή υποσιτισμού κατά την εγκυμοσύνη, αυξάνει τη δραστηριότητα του άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-επινεφρίδια στο βρέφος, με αποτέλεσμα την τροποποιημένη απάντηση στα στρεσογόνα ερεθίσματα. Ο υποσιτισμός του ίδιου του βρέφους μπορεί επίσης να παίξει σημαντικό ρόλο. Για παράδειγμα, η έλλειψη του ρετινοϊκού οξέος, παραγώγου της βιταμίνης Α, έχει αρνητική επίδραση στη νοητική ανάπτυξη, η έλλειψη των ω-3 λιπαρών οξέων σχετίζεται με μεγαλύτερη επίπτωση κατάθλιψης και Διαταραχή Ελαττωματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), ενώ η έλλειψη σιδήρου διαταράσσει τη διαδικασία της μυελίνωσης.20 Οι αρνητικές επιπτώσεις της ανεργίας, όσον αφορά τη ψυχική υγεία, φαίνεται να είναι μεγαλύτερες σε χώρες με αδύναμο επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, άνιση διανομή εισοδήματος καθώς και με συστήματα ελλιπούς προστασίας των ανέργων. Επίσης, οι αρνητικές επιπτώσεις της ανεργίας παρουσιάζονται πιο έντονα σε μακροχρόνια ανέργους (>=6 μήνες), σε σχέση με την ολιγόμηνη ανεργία.21



Όσο βαθαίνει η οικονομική κρίση, οι προβλέψεις για την επιδείνωση των δεικτών ψυχικής υγείας εντείνονται. Στο Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται τριπλασιασμός των ψυχωτικών επεισοδίων, διπλασιασμός της κατάχρησης αλκοόλ, δι-ή τριπλασιασμός των καταθλιπτικών επεισοδίων.22 Επίσης και στην Ινδία αναφέρεται αύξηση των περιστατικών που αιτούνται ψυχολογικής βοήθειας εξαιτίας των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν με την οικονομική κρίση.23 Πρόσφατες αναφορές δείχνουν επίσης να πραγματοποιείται ήδη αύξηση του αριθμού των αυτοκτονιών στην Ιαπωνία στην παρούσα κρίση.24



Μια μελέτη από τη Χιλή βρήκε ισχυρή σχέση μεταξύ απότομης μείωσης του εισοδήματος και εμφάνισης ψυχιατρικών διαταραχών, με τη μείωση του εισοδήματος να λαμβάνει χώρα σε διάστημα 6 μηνών πριν από την εκδήλωση συμπτωμάτων.25



Το οικονομικό χρέος είναι ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας που προδιαθέτει σε κατάθλιψη. Μια μελέτη σε Αγγλία, Σκωτία και Ουαλία έδειξε σαφή σχέση χρέους και κακής ψυχικής υγείας.26 Επιπλέον, τα πρώτα editorials και οι πρώτες μελέτες ή ανασκοπήσεις σε γενικά και ψυχιατρικά περιοδικά αναφορικά με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης θέτουν πληθώρα προβληματισμών και για τις δυνατότητες ανταπόκρισης των συστημάτων υγείας στα αιτήματα των πολιτών. Από τα πρώτα, το NewEnglandJournalofMedicine θα επισημάνει σε άρθρο του την πίεση που δέχονται τα συστήματα ψυχιατρικής φροντίδας: μειώνονται μεν τα αιτήματα για παρατεταμένη ψυχιατρική νοσηλεία, αυξάνουν όμως για τα οξέα επεισόδια, όπως αυξάνουν και οι «αναγκαστικές νοσηλείες» καθώς η κοινωνική ανεκτικότητα έναντι προβλημάτων συμπεριφοράς μειώνεται σε περιόδους οικονομικής κρίσης.27



Είναι προφανές ότι συνθήκες αβεβαιότητας και επισφάλειας παρατηρούνται ιδίως σήμερα, στις ιδιαίτερες συνθήκες που συνδιαμορφώνουν ή οικονομική κρίση και η αδυναμία της πολιτείας ή/και των πολιτών να προσδιορίσουν μια έξοδο από αυτήν.



Η βασική και σημαντική πρόκληση της εποχής είναι να αντιμετωπιστεί η αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών ψυχικής υγείας που συνδυάζεται με ενδεχόμενο περιορισμό της χρηματοδότησης, δίνοντας πάντα έμφαση στη διατήρηση της ποιότητας των υπηρεσιών, την αποτελεσματικότητά τους και το συμφέρον των ασθενών», Ημερίδα, Νοέμβριος 2009, Royal College of Psychiatrists, Mental Health Network-NHS Confederation, London School of Economics and Political Sciences.28

Πηγή: http://www.antifono.gr/

Οι γυναίκες πλήττουν ευκολότερα στον γάμο

Νέα μελέτη δείχνει ότι πολλά ζευγάρια θεωρούν τη σχέση τους ...αγγαρεία


Οι γυναίκες είναι πιθανότερο να νιώσουν πλήξη μέσα στον γάμο σε σύγκριση με τους άνδρες, σύμφωνα με νέα μελέτη ειδικών του Πανεπιστημίου του Γουίνιπεγκ στον Καναδά. Από τη μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό «Personal Relationships» προέκυψε ότι οι άνδρες κατέχουν τα …πρωτεία της βαρεμάρας σε ό,τι αφορά τις ερωτικές σχέσεις που όμως δεν έχουν καταλήξει σε γάμο, ωστόσο οι γυναίκες πλήττουν ευκολότερα όταν έχουν πλέον …δέσει τον γάιδαρό τους.
Στο πλαίσιο της μελέτης οι ειδικοί με επικεφαλής την καθηγήτρια Μπέβερλι Φερ παρακολούθησαν 88 ζευγάρια, ένα εκ των οποίων μάλιστα «κουβαλούσε» 36 χρόνια έγγαμου βίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις απαντήσεις των εθελοντών προέκυψαν ούτε μία, ούτε δύο αλλά 70 διαφορετικές περιγραφές της ανίας μέσα στη σχέση.


Στη συνέχεια οι περιγραφές αυτές δόθηκαν σε μια δεύτερη ομάδα εθελοντών από τους οποίους ζητήθηκε να αναφέρουν ποια από αυτά τα χαρακτηριστικά αναγνωρίζουν μέσα στη δική τους σχέση.



Η πλήξη σκοτώνει τη σχέση



Η πιο κοινή περιγραφή φάνηκε να είναι εκείνη που έκανε λόγο για «ανιαρή» σχέση ενώ ακολουθούσαν η έλλειψη χαράς και διασκέδασης, η έλλειψη επικοινωνίας και συζήτησης καθώς και η έλλειψη ρομαντισμού.



«Η σχέση αυτή μοιάζει με αγγαρεία» ήταν επίσης ένας από τους «δημοφιλείς» χαρακτηρισμούς μεταξύ των εθελοντών.



Ορισμένοι συμμετέχοντες στη μελέτη παραπονούνταν ότι οι «πεταλούδες» που ένιωθαν στο στομάχι στην αρχή της σχέσης τους είχαν …εξαφανιστεί ενώ κάποιοι άλλοι σημείωναν ότι ένιωθαν πως βρίσκονταν συνεχώς στη σκιά του/της συντρόφου τους.



Γάμος- ελεύθερη σχέση: σημειώσατε 2



Από την ενδιαφέρουσα μελέτη προέκυψε επίσης ότι ο γάμος είναι σαφώς πιο βαρετός από το φλερτ και την πιο ελεύθερη σχέση – μάλιστα αυτό δεν είχε να κάνει μόνο με το ότι μέσα στον γάμο οι σύντροφοι περνούν περισσότερο χρόνο μαζί σε σύγκριση με την «απλή» ερωτική σχέση.



Σύμφωνα με την δρα Φερ «τα άτομα που έχουν σχέση χωρίς να έχουν παντρευτεί βιώνουν λιγότερη πλήξη επειδή μπορούν να απεμπλακούν ευκολότερα από τη σχέση σε σύγκριση με τους παντρεμένους όταν η βαρεμάρα …εγκατασταθεί ανάμεσα στους δύο συντρόφους».



Η καθηγήτρια συμπλήρωσε ότι εάν ένας ερευνητής στα θέματα των ερωτικών σχέσεων προσέγγιζε ανθρώπους στον δρόμο και τους ρωτούσε «Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην κατάκτηση της παντοτινής αγάπης;» θα πίστευε ότι οι πιο συχνές απαντήσεις που θα λάμβανε θα ήταν «οι συγκρούσεις, η προδοσία και ο εγωισμός». Η δρ Φίσερ σημείωσε ότι «θα εκπλησσόμασταν εάν κάποιος μας έδινε ως κύρια απάντηση την πλήξη, ωστόσο η νέα μελέτη έδειξε ότι αυτή θα ήταν η σωστή απάντηση για κάποιους – ή τουλάχιστον μια από τις σωστές απαντήσεις».

http://www.tovima.gr/

Έγκυος η μητέρα, έγκυος και ο πατέρας!

Οι άνδρες βιώνουν επίσης συμπτώματα εγκυμοσύνης

Οι σύγχρονοι άνδρες αφήνονται περισσότερο στα συναισθήματά τους με αποτέλεσμα να ζουν τις ιδιαίτερες στιγμές της εγκυμοσύνης της συντρόφου τους πολύ πιο έντονα σε σχέση με το παρελθόν

Οι μελλοντικοί πατεράδες συμπάσχουν με την εγκυμοσύνη της συντρόφου τους σε τέτοιο βαθμό, ώστε το 23% βιώνει συναισθηματικά και σωματικά συμπτώματα που σχετίζονται με την συγκεκριμένη κατάσταση, υποστηρίζει νέα μελέτη.


Τα ενδιαφέροντα ευρήματα, τα οποία προέρχονται από έρευνα της γνωστής μάρκας βρεφικών προϊόντων Pampers, έδειξαν ότι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της συντρόφου τους οι άνδρες γίνονται πιο συναισθηματικοί και ευσυγκίνητοι, ενώ τείνουν παράλληλα να εμφανίζουν εναλλαγές στη διάθεσή τους, ναυτία ή ακόμη και ψευτόπονους στην κοιλιά.


Αρκετοί πατεράδες δήλωσαν ακόμα ότι λιγουρεύονταν περίεργους διατροφικούς συνδυασμούς, όπως π.χ. το πάντρεμα τομάτας με πορτοκάλι, τόνου με κρεμμύδια πίκλες, αυγά τουρσί και παγωτό ξυλάκι.


Ανδρική ... «εγκυμοσύνη»


Βάσει των στοιχείων που συνέλεξαν οι ειδικοί, το 36% των ανδρών δήλωσε ότι βίωνε μια πολύ συναισθηματική περίοδο και το 26% ότι είχε συχνές μεταπτώσεις της διάθεσης.


Το 8% παραδέχθηκαν ότι ήταν ιδιαίτερα ευσυγκίνητοι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της συντρόφου τους, με αποτέλεσμα πολλές φορές να κλαίνε …βλέποντας τηλεόραση.



Ακόμα, 10% από αυτούς δήλωσαν ότι προχωρούσαν σε περίεργες διατροφικές επιλογές, 6% είπαν ότι εμφάνιζαν ξαφνική ναυτία, χωρίς αυτή να συνδέεται με κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας, ενώ 3% ανέφεραν ότι ταλαιπωρούνταν από ψευτόπονους εγκυμοσύνης.



Πολλοί μελλοντικοί πατεράδες έκαναν λόγο για διαφορετικά συναισθήματα από εκείνα που βίωναν οι μητέρες, με το 56% να αισθάνονται έντονα την υποχρέωση να προετοιμάσουν κατάλληλα τη «φωλιά» που θα υποδεχόταν το παιδί τους, με αποτέλεσμα να ασχολούνται ακόμη και με τη διακόσμηση του σπιτιού.



Τέλος, 74% των ανδρών χαρακτήρισαν τον εαυτό τους ως πιο προστατευτικό απέναντι στην έγκυο σύντροφο τους ενώ 80% αισθάνονταν ότι πλέον έπαιζαν τον ρόλο του «κουβαλητή» με μεγαλύτερη υπευθυνότητα.



Φαινόμενο των καιρών



Οι ειδικοί πιστεύουν ότι το παράξενο φαινόμενο της ανδρικής …«εγκυμοσύνης» οφείλεται στην ψυχολογική αναστάτωση που συνοδεύει την όλη εμπειρία της εγκυμοσύνης.



«Οι σημερινοί μελλοντικοί πατεράδες, εμπλέκονται πολύ περισσότερο στην εγκυμοσύνη της γυναίκας τους και στην διαδικασία του τοκετού, σε σχέση με το παρελθόν και θέλουν να παρέχουν στη σύντροφό τους την καλύτερη δυνατή υποστήριξη» σχολιάζει η καθηγήτρια και μαία Μέρι Στιν.



«Τα τελευταία 50 χρόνια έχουμε βιώσει αρκετές πολιτισμικές και κοινωνικές αλλαγές, γεγονός που οδήγησε τους άνδρες στο να προχωρούν στις επιλογές αυτές και να είναι πιο ανοιχτοί απέναντι στα συναισθήματά τους. Εξάλλου τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες πραγματοποιούν αυτό το συναισθηματικό και σωματικό ταξίδι μαζί» καταλήγει η ειδικός.

πηγή http://www.tovima.gr/

«Γονιός, η πιο δύσκολη δουλειά»

Συνέντευξη με το δρ. Daniel Siegel

της Μαρίας Παπαδοδημητράκη


Δεν είναι δυνατόν σαν γονείς να τα ξέρουμε όλα, να μην κάνουμε ποτέ λάθη και να έχουμε πάντα την υπομονή του Ιώβ. Όλοι έχουμε προβλήματα και ανησυχίες, και συχνά καλούμαστε να παίξουμε πολλούς ρόλους που δεν ξέρουμε πώς να συνδυάσουμε. Πώς πρέπει, λοιπόν, να είναι ο «καλός γονιός»; Στο ερώτημα αυτό και σε μερικά ακόμη απάντησε ο γνωστός ψυχίατρος-νευροβιολόγος, δρ. Daniel Siegel, προσκεκλημένος του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρώπινων Σχέσεων στην ημερίδα που διοργάνωσε πρόσφατα με θέμα «Όταν νιώθει το μυαλό και σκέφτεται η καρδιά».


Ποιος είναι

O δρ. Daniel J. Siegel είναι ψυχίατρος, νευροβιολόγος, εκπαιδευτής και ερευνητής των νευροεπιστημών. Έχει εκπονήσει σημαντικές εργασίες για τη σχέση ανάμεσα στη λειτουργία του εγκεφάλου και τα συναισθήματα. Το έργο του έχει βραβευτεί από επιστημονικά ιδρύματα, όπως το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας και το Stanford Medical School. Διδάσκει στο Mindful Awareness Research Center, στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας και στο Center for Human Development στο Λος Άντζελες, και διευθύνει το διεθνές μη κερδοσκοπικό ίδρυμα Children’s Mental Health Alliance Foundation στη Νέα Υόρκη.


Έχετε μεγάλο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη του μυαλού των παιδιών και των νέων. Γιατί έχετε εστιάσει τόσο σε αυτές τις ηλικίες;

Το μυαλό πρωτοσχηματίζεται στα πρώτα χρόνια της ζωής μας, και αυτό είναι το διάστημα που μπορούμε να κάνουμε τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να μεγαλώσουν σωστά. Η έρευνα έχει δείξει ότι από τα πρώτα χρόνια το μυαλό διαμορφώνεται και από τις σχέσεις μας. Μάλιστα, με αυτή την επιστημονική γνώση ξεκίνησε μεγάλο μέρος της δουλειάς μου.


Οι παιδικές μνήμες καθορίζουν τι γονείς θα γίνουμε;

Αν, όταν ήσασταν παιδί, η μητέρα σας το έσκαγε το πρωί χωρίς να λέει «αντίο», σαν γονιός μπορεί να δυσκολεύεστε με τον αποχωρισμό. Τέτοιες συναισθηματικές ή τραυματικές αναμνήσεις συχνά αποθηκεύονται σε μη λεκτική μορφή και έρχονται στην επιφάνεια όταν συμβεί κάτι παρόμοιο. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι μπορούμε να ξεπεράσουμε τις ανασφάλειες της παιδικής μας ηλικίας.


Υπάρχει, δηλαδή, τρόπος τα παιδιά να «μην πληρώνουν τα σπασμένα» της παιδικής ηλικίας των γονιών τους;

Για να πάψουν οι γονείς να κατευθύνουν στα παιδιά το θυμό τους, να γίνονται σαρκαστικοί ή αυστηροί, πρέπει να καταλάβουν τι προκαλεί αυτή τη συμπεριφορά. Δεν μπορούμε βέβαια να αλλάξουμε ό,τι έχει συμβεί, μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε γι’ αυτό. Πώς; Μέσω της αυτογνωσίας, που μπορούμε να επιτύχουμε μόνοι μας ή με τη βοήθεια του συντρόφου μας ή κάποιου ειδικού.


Πώς μπορούμε να επανορθώσουμε ένα λάθος μας;

Όλοι οι γονείς βιώνουν στιγμές που είναι κουρασμένοι, είναι εκνευρισμένοι ή απλώς δεν αντέχουν άλλο και ξεσπούν στα παιδιά τους με σκληρότητα. Μια απότομη αλλαγή στη συμπεριφορά ενός γονέα, που συνήθως είναι προσιτός και συντονισμένος στις ανάγκες του παιδιού, δημιουργεί αναστάτωση και σύγχυση. Φυσιολογικά, ο έγκαιρος απολογισμός τού τι έγινε και η αποκατάσταση της ζημιάς έρχονται από την πλευρά του γονέα και αντισταθμίζουν το περιστασιακό ξέσπασμα. Με λίγα λόγια, ζητάμε συγγνώμη και εξηγούμε γιατί αντιδράσαμε έτσι.


Ποιο είναι, λοιπόν, το μυστικό για να «χτίσουμε» υγιείς δεσμούς με τα παιδιά μας;

Σημαντική είναι η συναισθηματική επικοινωνία, όπου ο γονιός μοιράζεται τις θετικές και τις αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις του παιδιού του και το βοηθά να ελέγξει τα συναισθήματά του. Επίσης, πρέπει να δίνει σημασία στη χρήση της εξωλεκτικής επικοινωνίας, π.χ. όταν του μιλά, να το κοιτά στα μάτια κτλ. Εξίσου σημαντικό είναι ο γονιός να μιλά στο παιδί του για τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις αναμνήσεις του, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένας διάλογος με κύριο χαρακτηριστικό τη συναισθηματική κατανόηση.


Πρέπει να λύνουμε εμείς τα προβλήματα των παιδιών μας και να τα γλιτώνουμε από αρνητικά συναισθήματα;

Όχι. Η βασική ιδέα είναι να βοηθάμε τα παιδιά να βγάζουν νόημα από τις εμπειρίες τους και να τις κατανοούν, είτε είναι θετικές είτε είναι αρνητικές. Όταν βοηθάμε τα παιδιά μας να διαχειριστούν τα αρνητικά τους συναιθήματα, στην ουσία τα βοηθάμε να γνωρίσουν τον εαυτό τους.



Εσείς, ως πατέρας, ακολουθείτε εύκολα όσα διδάσκετε;

Το να είσαι γονιός είναι η πιο δύσκολη δουλειά, ακόμη κι όταν γράφεις βιβλία για το θέμα αυτό. Σίγουρα χρειάζεται να έχεις στόχους, πολλή καλοσύνη και υπομονή με εσένα και με τα παιδιά σου- και φυσικά να έχεις την ικανότητα να βλέπεις μέσα σου, αλλά και μέσα στους άλλους. Αν δεις το βιβλίο «Parenting from the Inside Out», θα βρεις παραδείγματα από δικά μου γονικά λάθη και προσπάθειες, ακόμη και τότε που το έγραφα!


Λογαριασμοί με το παρελθόν

Ο καθηγητής Siegel τονίζει ότι ο τύπος συναισθηματικού δεσίματος που αναπτύξαμε με τους γονείς μας παίζει σημαντικό ρόλο στο τι τύπος γονέα θα γίνουμε τελικά οι ίδιοι. Η σχέση, όμως, με το παρελθόν δεν είναι μοιρολατρική. Σαν ενήλικοι μπορούμε να αναμετρηθούμε με το παρελθόν και να αλλάξουμε!



Συναισθηματικός δεσμός με τους γονείς

Ασφαλής πρόσδεση

Σταθερή επικοινωνία και ανταπόκριση του γονέα στις ανάγκες του παιδιού, που του δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Το παιδί αναπτύσσει μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, κοινωνική νοημοσύνη και επιμονή στη λύση προβλημάτων.

Αποφευκτική πρόσδεση

Οι γονείς απορρίπτουν το παιδί επανειλημμένα. Αυτό αποφεύγει τη συναι­­­σθηματική σύνδεση μαζί τους και αργότερα γίνεται ακόμη πιο απομονωμένο.

Αμφιθυμική πρόσδεση

Ο γονέας είναι ασυνεπής. Το παιδί δεν ξέρει τι να περιμένει από αυτόν. «Δύσκολα» παιδιά, με τάσεις διάσπασης, έχουν συχνά τέτοιες εμπειρίες.

Αποδιοργανωμένη πρόσδεση

Ο γονέας είναι χαοτικός, μερικές φορές τρομακτικός. Το παιδί δυσκολεύεται στις κοινωνικές σχέσεις και στον έλεγχο των συναισθημάτων του.



Τύπος μελλοντικού γονέα

Ελεύθερος

Έχει διαχωριστεί με επιτυχία από τους γονείς του, είναι ασφαλής στις σχέσεις του. Οι γονείς αυτοί είναι πιθανό να μεγαλώσουν παιδιά με «ασφαλείς δεσμούς». Εδώ, όμως, ανήκουν και γονείς που αναμετρήθηκαν με τις αρνητικές τους εμπειρίες και τις ξεπέρασαν.

Αποφευκτικός

Δεν συνδέει καθόλου τις προηγούμενες εμπειρίες του με το παρόν του. Αποσυνδέεται συναισθηματικά από το παιδί του, γεγονός που οδηγεί σε «αποφευκτικό δεσμό».

Μπερδεμένος

Υπεραναλύει εμπειρίες του παρελθόντος, οι οποίες παρεμβαίνουν στον τρόπο που ανατρέφει το παιδί του. Το παιδί είναι πιθανό να αναπτύξει «αμφιθυμικό δεσμό».

Αποδιοργανωμένος

Βίωσε σημαντικό τραύμα ή απώλεια που παραμένουν «άλυτα». Είναι πιθανό να μεγαλώσει παιδιά με αποδιοργανωμένο δεσμό, ακόμη κι αν έχει τις καλύτερες προθέσεις.


www.vita.gr

ΤΕΥΧΟΣ - Μάιος 2009

Συνέρχεται η μαμά, καλυτερεύουν τα παιδιά

Αμερικανική έρευνα έδειξε ότι οι μητέρες που φροντίζουν την πνευματική τους υγεία, ωφελούν ιδιαίτερα τα παιδιά τους. Συγκεκριμένα, η έρευνα αφορούσε μητέρες με κατάθλιψη οι οποίες είχαν παιδιά ηλικίας 7 έως 17 ετών.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συχνά τα παιδιά σε αυτές τις περιπτώσεις παρουσιάζουν και τα ίδια διαταραχές, ήπιες ή σοβαρές. Στην πορεία της έρευνας παρακολούθησαν τι αντίκτυπο είχε η θεραπεία της μητέρας στην πνευματική υγεία των παιδιών της.
Όπως αναφέρεται στο ειδικό έντυπο «American Journal of Psychiatry» έστω και η μικρή βελτίωση της κατάστασης της μητέρας είχε άμεσο και πιο εντυπωσιακό θετικό αποτέλεσμα στην κατάσταση των παιδιών. Τα παιδιά παρουσίασαν βελτίωση ακόμα και στις επιδόσεις τους στο σχολείο.
Απεναντίας, τα παιδιά των γυναικών οι οποίες δεν παρουσίασαν καμία ανταπόκριση στη θεραπεία, έμειναν όχι μόνον στάσιμα στη δική τους διαταραχή, αλλά εκδήλωσαν και εντονότερα προβλήματα σε ζητήματα συμπεριφοράς, ειδικά στο σχολείο.

http://www.vita.gr/

ΤΟ ΒΗΜΑ - Ύφεση γένους …αρσενικού, ανάκαμψη γένους θηλυκού - κόσμος

ΤΟ ΒΗΜΑ - Ύφεση γένους …αρσενικού, ανάκαμψη γένους θηλυκού - κόσμος

ΕΛΛΗ ΛΑΜΠΕΤΗ-ΕΠΙΘΥΜΙΕΣ